ادراك در نوشتن: خودآگاهی نسبت به «مسئله‌ی ادراك» در نوشتن

خانه/مقالات/ادراك در نوشتن: خودآگاهی نسبت به «مسئله‌ی ادراك» در نوشتن

ادراك در نوشتن: خودآگاهی نسبت به «مسئله‌ی ادراك» در نوشتن

ادراك در نوشتن: خودآگاهی نسبت به «مسئله‌ی ادراك» در نوشتن

چگونه پيش از نوشتن به تفاوت ادراك خود و مخاطبان نسبت به موضوع توجه داشته باشیم؟

ادراك در نوشتن چيست؟ و چگونه در نوشتن به تفاوت ادراكی توجه داشته باشيم؟

وقتی می‌نویسیم شاید بیش از همه چيز به حرفی كه می‌خواهيم بگوييم و پیامی كه می‌خواهیم منتقل كنیم، توجه داشته باشيم.

بنابراين طبیعی است كه این موضوع، ما را از توجه به جنبه‌های دیگر باز می‌دارد.

یكی از این جنبه‌ها، تفاوت ادراك افراد مختلف با هم است.

در این مقاله قصد داریم به این موضوع بپردازیم.خودآگاهی نسبت به «مسئله‌ی ادراك» در نوشتن

www.Parnevisa.com

تفاوت ادراك نویسنده و خوانندگان

هر يك از ما از زاويه‌ی ديد خود به پديده‌ها و مسائل می نگريم و دركي از آنها داريم.

درك ما تابع عوامل متعددی است كه فهرست كردن آنها تقریباً ناممكن است.

برخی از این عوامل عبارتند از: شرایط ما، نوع نگاه ما، اطلاعات، دانسته­‌ها و تجربیات قبلی ما.

مسلم است كه هر نویسنده با درك خود شروع به نوشتن می‌كند.

و هر خواننده‌ای نیز با درك خود متنی را می‌خواند و درك می‌كند.

نحوه‌ی ادراك نویسنده و خواننده لزوماً با هم یكی نیست. زیرا شرایط، طرز نگرش و اطلاعات آنها متفاوت است.

همچنین نحوه­‌ی نگرش خوانندگان مختلف نیز به دلیلی كه گفتیم، با هم تفاوت دارد.

هر چند همه­‌ی آنها ظاهراً به نحو مساوی مخاطب یك نوشته قرار می‌گیرند.

این موضوع دو جهت اصلی دارد و ما در مقام نویسنده باید به این تفاوت ادراكی از این دو جهت توجه داشته باشیم:

1. توجه به ادراك خود به عنوان نویسنده

2. توجه به ادراك خوانندگان مختلف

 

توجه به ادراك خود به عنوان نویسنده

www.Parnevisa.com

توجه به ادراك خود به عنوان نویسنده

شاید گمان كنید تفاوت ادراك فقط مربوط به خوانندگان است.

اما گاهی بین ادراك ما به عنوان نویسنده نسبت به یك موضوع و خوانندگان ما تفاوت بنیادین وجود دارد.

گرچه موضوعی كه ادراك می‌كنیم، ظاهراً یك موضوع واحد است.

با وجود این، ممكن است نگرش، دانش و تجربه­‌ی نویسنده نسبت به آن موضوع با نگرش، دانش و تجربه‌ی خوانندگان تفاوت زیادی داشته باشد. 

بنابراین ادراك‌‌ها و تلقی‌های متفاوتی از آن داشته باشیم.

اینكه كدام ادراك صحیح است، موضوعی است كه باید بر اساس معیارهایی بررسی شود.

مسئله­‌ی مهم این  است كه این تفاوت ادراك گاهی موجب درك وارونه و یا نادرست نسبت به موضوع می‌شود.

در حالی­ كه ما از طریق نوشته، قصد انتقال پیام و ایجاد ارتباط را داریم. و اگر ادراك نادرستی صورت بگیرد، به این هدف نخواهیم رسید.

كافی است نسبت به این وضعیت، خودآگاه باشیم كه نوشته­‌ی ما، حاصل ادراك ما نسبت به یك موضوع است.

 و ادراك ما متأثر از شرایط، نگرش و اطلاعات قبلی ماست.             

هر نوشته‌ای ممكن است حاوی خطاهای ادراكی نویسنده‌ی خود باشد.

نویسنده‌ای كه با بحث «ادراك» آشنایی دارد، می‌تواند ردّپای خود را دنبال كند و حتی مچ خود را در خطاهای ادراكی بگیرد.

توجه به ادراك خوانندگان مختلف

www.Parnevisa.com

توجه به ادراك خوانندگان مختلف

علاوه بر تفاوت ادراكی میان نویسنده و خواننده، خوانندگان مختلف هم ممكن است ادراك­‌های متفاوتی نسبت به موضوعی داشته باشند.

اگر به تفاوت ادراكی توجه نداشته باشیم، ممكن است چیزی بنویسیم كه فقط عده‌ی خاصّی از آن سر در بیاورند.

یا اینكه نوشته‌ی ما به گونه‌ای باشد كه زمینه را برای درك‌های متفاوت آماده و تشدید كنیم و به اختلاف دامن بزنیم.  

به طور كلی می‌توان گفت سطوح مختلفی از ادراك در افراد مختلف وجود دارد كه به عوامل گوناگونی برمی‌گردد:

نوع نگرش افراد (مثبت نگری و منفی نگری)؛ سطح دانش و اطلاعات آنها؛ باورها، عقاید و تعصبات آنها، تجارب زندگی آنها؛ جایگاه اجتماعی آنها و …

درك تفاوت ادراكی پیش از نوشتن

www.Parnevisa.com

درك تفاوت ادراكی پیش از نوشتن

گفتیم در مقام نویسنده باید حین نوشتن، به تفاوت ادراكی افراد مختلف داشته باشیم.

به عبارت دیگر علاوه بر نوشتن و بیان، سعی كنیم دائم به خود یادآوری كنیم كه باید نسبت به «مسئله‌ی ادراك» خودآگاهی داشته باشیم.

اما این خودآگاهی از زمانی باید شكل بگیرد كه ما هنوز وارد نوشتن نشده‌ایم و داریم روی موضوع كار می‌كنیم.

زیرا در نگاه ما به موضوع و طرز بیان و نگارش ما تأثیر دارد.

برای همین باید بپذیریم كه ما و مخاطبان مان موضوعات را به گونه­ های متفاوتی درك می‌كنیم.

حالا دو سؤال مهم از خود می‌پرسیم:

1. درك من از موضوع چگونه است؟

2. درك دیگران از موضوع چگونه است؟

 

درك من از موضوع؟

ابتدا باید بدانیم كه:

خود ما به عنوان نویسنده، موضوع نوشته را چگونه درك می‌كنیم؟

درك ما از موضوع، بر اساس چه چیزی است؟

مثلاً آیا حاصل دانش و تحقیقات ماست؟

آیا موضوع را به نحو تجربی درك كردیم؟

درك ما حاصل چه نوع نگرشی است؟

آیا درك ما وابسته به باور و اعتقادی محكم است؟

يا صرفاً در تعصبات فرهنگی خاصّی ریشه دارد؟

 

درك دیگران از موضوع؟

سپس باید بدانیم مخاطبان ما نسبت به این موضوع، پیش از خواندن نوشته‌ی ما چه دركی دارند؟

یعنی حتی پیش از شكل­ گیری نوشته، باید تحقیق كنیم ببینیم افراد مختلف نسبت به «موضوعی» كه می خواهیم راجع به آن بنویسیم چه دركی دارند؟

درك خوانندگان مختلف نسبت به یك موضوع وابسته به چه عواملی است؟

درك آنها از كجا سرچشمه می‌گیرد؟

در سطح جامعه كنونی ما، احتمالاً چند نوع درك نسبت به موضوع وجود دارد؟

بدیهی است كه درك تمام افراد نسبت به یك موضوع قابل سنجش نیست.

اما می‌توان تا پیش از نوشتن، راجع به پرسش‌های فوق قدری تفكر و تحقیق كرد.

می‌توانیم چند دسته از ادراك‌های رايج و غالب را استخراج و دسته‌بندی كنیم.

                                                       نوشتن پس از رسیدن به خودآگاهی نسبت به «ادراك موضوع»   www.Parnevisa.com

 نوشتن پس از خودآگاهی نسبت به «ادراك موضوع»

البته همان‌طور كه در ابتدای مقاله اشاره كردیم، هدف ما از این كار «خودآگاهی نویسنده» نسبت به نوع ادراك خودش و تفاوت سطوح ادراكی خوانندگان گوناگون است.

با این توجه، پیش از نوشتن درباره‌ی یك موضوع، ادراك متفاوت افراد را در نظر می‌گیریم و با این آگاهی شروع به نوشتن می‌كنیم.

شاید نیاز باشد كه به عنوان نویسنده ادراك خود را نسبت به موضوع تغییر یا توسعه دهیم.

یا اینكه با توجه به ادراك عموم مخاطبان خود در نظر بگیریم یك بخش را بیشتر توضیح دهیم، یا یك بخش به نوشته‌ی خود اضافه كنیم. 

شاید بهتر باشد با چند مثال مختلف افراد مختلف با سطوح ادراكی متفاوت را با موضوع بیشتر آشنا كنیم.

یا اینكه تعاریف دقیقی از مفاهیم و اصطلاحات كلیدی ارائه دهیم تا ادراك افراد به هم نزدیك شود.

 

www.Parnevisa.com

یك مثال: «نوشتن»

فرض كنید من به عنوان یك «مدرس نوشتن» می­‌خواهم درباره‌­ی «آموزش نوشتن» صحبت كنم.

جالب است كه وقتی كلید واژه‌ی «نوشتن» را بیان می‌كنم، ادراك افراد مختلف نسبت به آن چقدر متنوع است:

  1. نویسندگی
  2. سواد نوشتن (خواندن و نوشتن)
  3. خوشنویسی
  4. آیین نگارش
  5. انشاء نوشتن
  6. نوشتن داستان

در حالی‌كه نوشتن برای من معادل writing در زبان انگلیسی است.

یعنی اینكه كسی بتواند در زبان مادری خودش چیزی بنویسید و منظور خودش را به صورت مكتوب بیان كند.

حال این نوشته می‌تواند یك مطلب كوتاه، یك یادداشت، یك مقاله و یا یك كتاب باشد.

اكنون من نسبت به ادراك­ افراد مختلف در مورد این واژه آشنا هستم و می‌توانم پس از ارائه‌ی یك تعریف یا توضیح، آنها را با خود همراه و همسو كنم.

پس از این شفاف‌سازی هر جا كه بگویم «نوشتن»‌ من و آنها درك مشتركی از نوشتن داریم.

اختلاف انگوری مثنوي

www.Parnevisa.com

 

وقتی اين مقاله را درباره ادراك متفاوت می‌نوشتم، «داستان اختلاف انگوری» در مثنوی به خاطرم آمد كه آن را براي شما هم نقل می‌كنم.

چهار نفر ترك و فارس و رومی و عرب با هم همسفر بودند و هر چهار نفر می‌خواستند با پولی كه داشتند انگور بخرند و بخورند. اما هر كدام به زبان خود می‌گفت انگور! آنها چون زبان هم را نمی‌دانستند، با هم درگیر شدند.

نیاز بیشتر افراد در مورد نوشتن، این است كه بیاموزند اساساً چگونه باید بنویسند؟

برای رسیدن به این هدف باید ساده نویسی، نوشتن جمله و پاراگراف نویسی را بیاموزند.

پس از اینكه خود نوشتن را اصولی آموختند، می‌توانند مقاله و كتاب بنویسند.

                                                      

در مقالات بعدی به موضوع ادراك در نوشتن از زوایای دیگری می‌پردازیم.

www.Parnevisa.com

توسط | 2017-07-15T00:20:12+00:00 جولای 14th, 2017|مقالات|17s دیدگاه

درباره نویسنده:

17 دیدگاه

  1. احسان 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

    بسيار زيبا و روان نوشتيد

    • پروین شیربیشه 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاس استاد ارجمند

  2. ولی بختیاری 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

    با سلام
    بهرصورت بنا به فرمایش شما، باید ادراک خواننده را مقدم بر ادراک خود دانست و مطالب را برای خواننده نوشت، نه خودمان؟

    • پروین شیربیشه 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

      سلام بر شما استاد بختياری
      در پاسخ به پرسش شما بايد بگويم نه منظور ملاحظه‌ی اين تفاوت ادراكی است.
      در مقالات بعدی شرح خواهم داد كه چگونه اين دو ادراك را به هم نزديك كنيم.
      زيرا ارتباط ايجاب می‌كند كه در فضای مشترك با ادبيات مشترك و قابل دركی برای مخاطب سخن بگوييم و بنويسيم.

  3. علی بهرام پور 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

    بسیار عالی
    درک هر فرد از هر موضوعی متفاوت می باشد، ممنون بابت مقاله کاربردیتان استاد

    • پروین شیربیشه 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاس

  4. سلام
    با دیدگاه شما کاملا موافقم
    تا ما نسبت به خودمان و مسئله ای که می خواهیم به آن بپردازیم ادراک قوی نداشته باشیم نمی توانیم در آن موضوع خاص موفق شویم
    نوشتن نیز از این قاعده مستثنا نیست
    ممنون از شما که به موضوع نوشتن به صورت همه جانبه و کاربردی می پردازید

    • پروین شیربیشه 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاس از شما استاد ارجمند

  5. سمیرا اثنی عشری 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

    سلام، خیلی عالی بود.ممنونم پرنویسا.
    یه سوال برام پیش اومد.. وقتی تفاوت ادراک وجود داشته باشه چطور میشه اختلاف‌ها رو حل کرد؟
    مثلا در مثال انگور، چطور باید اون جمع از ادراک همدیگه مطلع میشدند و درگیر نمیشدند؟
    اگه ممکنه در این موضوع هم مقاله و یا نکته ای بنویسید 🙂

    • پروین شیربیشه 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

      سلام
      با سپاس فراوان از شما مخاطب گرامی و علاقه مند
      براي اينكه اصولآً افراد مختلف از مسئله تفاوت ادراك هم مطلع باشند، بايد آگاهي رساني صورت بگيرد.
      درباره اين موضوع در تئوري انتخاب به طور مفصل صحبت شده است.
      در تئوري انتخاب و واقعيت درماني كه بر اساس آن شكل گرفته، به افراد و مراجعان كمك مي شود كه با اصول اين نظريه آشنا شوند. يكي از مواردي كه آموزش داده مي شود، همين تفاوت ادراكي است.
      اما در مورد مثال اختلاف انگوري كه در مثنوي آمده، دقيقا اين مثال مي خواهد نشان دهد افراد چطور به خاطر تفاوت زباني كه در اينجا يك تفاوت ظاهري است، در يك موضوع مشترك دچار اختلاف مي شوند.
      به عبارت ديگر، تفاوت ادراك دو سويه دارد: يكي تفاوت در درك منظور عادي يكديگر، و دوم تفاوت در ادراك از نظر ارزشي كه براي پديده ها قائل هستيم.
      شاد و پيروز باشيد

  6. بسیار قابل تامل بود ممنون از شما استاد گرامی

    • پروین شیربیشه 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاسگزارم خانم كرم زاده عزيز و ارجمند

  7. شمس الدین خجسته نیا 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

    نوشته های شما بسیار دلنشین هستند خانم شیر بیشه. ممنون از شما با آرزوی موفقیت

    • پروین شیربیشه 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاس از شما استاد خجسته نيا
      شاد و پيروز باشيد

  8. مسعود زارعی 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

    سلام و تشکر از نوشته‌ی خوبتان
    توجه به ادراک می‌تواند در نگارش ما تفاوت قابل ملاحظه‌ای ایجاد کند و مخاطب حس بهتری نسبت به ما و نوشته‌ی ما داشته باشد.
    باز هم ممنون

    • پروین شیربیشه 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

      سلام و سپاس از شما مخاطب گرامی

  9. علی 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

درج دیدگاه