کشف یا ابداع راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌ها

خانه/مقالات/تفکّر پرسشگر و خلّاق/کشف یا ابداع راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌ها

کشف یا ابداع راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌ها

کشف یا ابداع راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌ها 

در مقاله‌ی پیش از تجربه‌ی خودم در خواندن کتاب ارزشمند «دانسته هایت را به کار بگیر»، و ایده‌هایی که از آن آموختم گفتم. کتابی که به ما یادآوری می‌کند تا فرصت داریم باید موانع بکارگیری دانسته‌هایمان را رفع کنیم و آنها را کاربردی کنیم. همان‌طورکه گفتم با رفع موانع و جایگزین کردن روش‌های کاربردی تا اندازه‌ی زیادی می‌توانیم دانسته‌ها را از مرحله‌ی تئوری و محفوظات صرف به کاربرد نزدیک کنیم. شاید برای این کار باید بیش از گذشته خلّاق باشیم. شاید برای اینکه این شیوه در کودکان و نوجوانان ما رشد پیدا کند، باید از روش‌های آموزشی جدیدی استفاده کنیم. اما اگر در حال حاضر تصمیم گرفتیم دانسته‌های خود را به کار بگیریم، باید چه کنیم؟

با دانسته‌های عمومی و تخصصی خود چه کنیم؟

شاید شما نیز مانند من در سنین میانسالی به سر می‌برید. احتمالاً در یک رشته‌‌ی دانشگاهی تحصیل کرده‌اید و در زمینه‌های خاصّی مطالعه می‌کنید. هر یک از ما به موضوعات متنوعی علاقه‌مند هستیم و کتاب‌های گوناگونی را در طول زندگی خود می‌خوانیم. این موضوعات و زمینه‌ها بسیار متنوع هستند، و منحصر به مطالعات بسیار تخصصی دانشگاهی یا شغلی نیز نمی‌شوند. مثلاً کسی را فرض کنید که به نگهداری گیاهان آپارتمانی علاقه دارد و به کمک مقالات، کتاب‌های آموزشی و تجربیات خود و دیگران به پرورش گل و گیاه در منزل می‌پردازد. در حقیقت او مشغول بکارگیری دانسته‌های خود در این زمینه است. احتمالاً برای گسترش دانسته‌های خود و دریافت اطلاعات جدید این رشته در دوره‌های آموزشی رایگان محلی نیز شرکت می‌کند، و یا برنامه‌های تلویزیونی آموزش گل و گیاه را دنبال می‌کند. بنابراین هر روز به مقدار دانسته‌های او در این زمینه افزوده می‌شود و در ضمن کار عملی پرورش گیاهان، دانشی تجربی و کاربردی به دست می‌آورد که علاوه بر خودِ او، دیگران هم می‌توانند از آن استفاده کنند.

اکنون از شما می خواهم برای همین مثال دو وضعیت را تصور کنید:

وضعیت اول) فرض کنید این شخص برای زمان کوتاهی پرورش گیاهان آپارتمانی را کنار بگذارد. مثلاً برای چند سال به کشور دیگری مهاجرت کند، و پس از آن دوباره بخواهد به پرورش گل و گیاه بپردازد. چقدر از اطلاعاتی را که جمع‌آوری کرده بود، به یاد می‌آورد؟ احتمالاً بخش‌های عملی مانند چگونه قلمه زدن یک گیاه را هنوز به خاطر می‌آورد. اما شاید نام برخی داروها و مواد تقویت‌کننده، مقدار، زمان و تعداد دفعات آبیاری گونه‌ها‌ی مختلف گیاهان و مواردی مانند اینها را فراموش کرده باشد.

وضعیت دوم) فرض کنید این شخص می‌خواهد همین اطلاعات و تجربیات خود را در زمینه‌ی پرورش گیاهان آپارتمانی، همراه با همه‌ی جزئیات و ریزه‌کاری‌ها در اختیار دوست نزدیکی که علاقه‌مند به انجام این کار است، قرار دهد. چه قدر از آن را بخاطر می‌آورد و چگونه می خواهد این تجربه و دانش را منتقل کند؟ شاید بتواند این کار را کم‌کم و مرحله به مرحله انجام دهد. اما انتقال همه‌ی موارد با هم چگونه ممکن است؟

دیدید که در هر دو وضعیت، ما با این نیاز روبرو می‌شویم که بخواهیم به دانسته‌های قبلی خود رجوع کنیم. مثل زمانی که برای امتحان آماده می‌شویم و به جزوه‌هایی که در طول ترم نوشته‌ایم مراجعه می‌کنیم. اینکه جزوه‌ی ما چقدر کامل باشد، نقش مهمی در مرور درس‌ها و گرفتن نتیجه دارد. اگر جزوه‌ای نداشته باشیم، یا ناقص باشد به مشکل بر‌می‌خوریم.  

رویارویی با میزان بکارگیری دانسته‌ها 

همان‌طورکه بارها تجربه کرده‌اید در طول زندگی خود، پیوسته با آزمون دانسته‌های خود به اشکال مختلف روبرو می‌شویم. دانسته‌ها، اطلاعات و تجربیاتی که چون به مرور زمان کسب کرده‌ایم، از حجم و اندازه‌ی دقیق آنها خبر نداریم و شاید برای ثبت و بکارگیری بخش زیادی از آنها فکری نکرده باشیم.

حافظه‌ی انسان نعمت گرانبهایی است و با تمرین‌هایی می‌توان به خاطر سپردن و به خاطر آوردن را تقویت کرد. اما می‌توانیم با ثبت و کاربردی کردن اطلاعات و دانسته‌های خود، زمینه‌ی مناسبی را برای بکارگیری خود و دیگران از این گنجینه فراهم کنیم. درست مانند زمانی‌که از دانش خود در یک حرفه یا فعالیت اقتصادی استفاده می‌کنیم. در این حالت بخش زیادی از دانسته‌ها در آن زمینه  به کار گرفته شده و در نتیجه فعّال می گردد، و حتی مقدار، عمق و دایره‌ی آنها نیز گسترده‌تر می‌شود. بی‌شک یکی از مهم‌ترین فواید شغل و حرفه همین است. زیرا به این وسیله دستاورد نظری و عملی انسان‌های مختلف منتقل و کاربردی می‌شود و روز به روز گسترش می‌یابد.

اما دانسته‌های تخصصی و شغلی، صرفاً بخشی از کلّ دانسته‌های ما را تشکیل می‌دهد. دامنه‌ی دانسته‌های ما بسیار گسترده‌‌تر و بیشتر از این است. آموخته‌هایی که در طول عمر از روش‌ها و به طرق مختلف آموخته‌ایم و چون آنها را مرور و استفاده نکرده‌ایم، بسیاری را فراموش و در نتیجه تقریباً از دست داده‌ایم. هدف این مقاله این است که به این موضوع بپردازد و به شما کمک کند به صورت پله‌پله به راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌های خود دست پیدا کنید.

چگونه راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌های خود پیدا کنیم؟

برای این کار هر کس باید با توجه به نوع دانسته‌ها و سیر بکارگیری دانسته‌های خود در طول زندگی‌اش فرایند ساده‌ای را اجرا کند. این فرایند از چهار مرحله‌ای اصلی تشکیل شده است که در این مقاله توضیح داده می‌شود. شما می‌توانید ضمن آشنایی با این مراحل، با تفکر و اجرای آنها راهکارهای تازه و خلاقانه‌ای برای بکارگیری دانسته‌های مختلف خود بیابید و یا طراحی کنید.

این چهار مرحله عبارتند از:

  1. فراخوانی و یادآوری دانسته‌ها تا جای ممکن
  2. دسته­‌بندی دانسته‌ها
  3. بررسی و ارزیابی عملکرد ما نسبت به دانسته‌هایمان
  4. کشف یا ابداع راهکارهای تازه برای بکارگیری دانسته‌ها

مرحله‌ اول: فراخوانی و یادآوری دانسته‌ها تا جای ممکن

برای اینکه با حجم و مقدار دانسته‌های خود روبرو  شویم، بهتر است یک فراخوان بدهیم و همه‌ی آنها را احضار کنیم. با این کار دست‌کم می‌توانیم بخش زیادی از آنها را به‌طورکلّی به ‌خاطر بیاوریم. برای این کار به موارد زیر یکی‌یکی پاسخ دهید:

  1. روی یک کاغذ مشخصات تحصیلی خود را بنویسید.
  2. سپس کسب و کار خود را بنویسید.
  3. بنویسید بیشتر در چه زمینه‌هایی مطالعه و یا اطلاعات جمع‌آوری می‌کنید؟
  4. بیشتر چه برنامه‌های آموزشی و علمی را از طریق تلویزیون، رادیو دنبال می‌کنید؟
  5. عضو چه سایت‌ها یا کانال‌هایی در اینترنت و تلگرام هستید؟
  6. بیشتر چه کتاب‌ها، و مجلاتی را می‌خوانید و یا از کدام بخش از مطالب روزنامه ها استفاده می‌کنید؟
  7. تا کنون در چه دوره‌های آموزشی شرکت کرده‌اید؟

مرحله‌ دوم: دسته‌بندی دانسته‌ها

همان‌طورکه می‌بینید بخش زیادی از دانسته‌های بالقوه‌ی خود را تا جایی که به خاطر آوردیم، به این وسیله شمردیم. اکنون می‌توانیم با مرور پاسخ‌هایی که به پرسش‌های بالا داده‌ایم، به طور خلاصه زمینه‌های مورد علاقه‌ی مطالعه و پیگیری خود را مشخص کنید. همچنین می‌توانیم به‌طور نسبی برخی از دانسته‌های خود را دسته‌بندی کنیم. مثلاً فرض کنید تا کنون در چند سمینار در خصوص «بهبود فردی» شرکت کرده‌اید، از طریق عضویت در چند سایت اینترنتی مهارت‌هایی را در خصوص بهبود فردی آموخته‌اید، و یکی دو کتاب خوب در این زمینه مطالعه کرده‌اید. بنابراین مقداری دانسته در این زمینه دارید که می‌توانید در دسته‌ای با همین نام آنها را جمع کنید. بیایید این کار را با هم انجام دهیم:

اکنون پاسخ‌هایتان را به پرسش‌های بالا دسته‌بندی کنید و به هر یک عنوانی مشخص بدهید.

مرحله‌ سوم: بررسی و ارزیابی عملکرد ما نسبت به دانسته‌هایمان

اکنون که دانسته‌های خود را که از طرق مختلف کسب کرده‌ایم، دسته‌بندی کردیم، با هم مرور می‌کنیم. شاید در برخی موارد به جز عنوان، چیزِ زیادی از محتوای آن دانسته که مثلاً از فلان کتاب یا واحد درسی کسب کرده بودیم، به یاد نیاوریم. برخی از آنها ضروری و کاربردی نبودند. همچنین بسیاری از آنها را در طول زمان مرور یا استفاده‌ی دوباره نکرده‌ایم. البته شاید این توقع که همه‌ی این دانسته‌ها مرور یا عملی شوند، بیش از اندازه سخت‌گیرانه باشد! اما بیشتر ما دوست داریم از آموخته‌های مفید و به درد بخور خود بهره‌مند شویم.

پس بیایید ببینیم تاکنون به طور مشخص چه کاری در رابطه با دانسته‌های خود چه کرده‌ایم؟! سپس باید ارزیابی کنیم آیا از این میزان عملکرد برای بکارگیری دانسته‌های گوناگون خود راضی هستیم؟ و به عبارت دیگر، آیا کافی است؟ پاسخ بیشتر ما به این پرسش منفی است. البته به جز مواردی که آن دانسته شاید اهمیت و کاربرد چندانی در زندگی ما نداشته باشد و دیگر ضرورتی به باز فعال کردن آن نداشته باشیم. می‌توانیم روی این موارد خطّ بکشیم.

  1. جلوی هر دسته از عنوان دانسته‌های خود بنویسید تا کنون برای بکارگیری آنها در زندگی‌تان چه کارهایی انجام داده‌اید؟
  2. به عملکرد خود در «بکارگیری هر دسته از دانسته‌ها» از 0 تا 20 نمره یا امتیاز دهید.

مرحله چهارم: کشف یا ابداع راهکارهای تازه برای بکارگیری دانسته‌ها

اگر این سه تمرین را تا کنون انجام داده باشید، اکنون به مهم‌ترین بخش این مقاله رسیده‌اید. پس از نتیجه‌گیری، باید یک حرکت جدید و مهم انجام دهیم: یافتن راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌ها. راهکارهای قبلی را می‌شناختیم و آزموده بودیم. از برخی از آنها نتیجه‌ی مثبت گرفته‌ایم، اما برخی زیاد عملی و نتیجه‌بخش نبوده‌اند. اکنون باید راهکارهایی را کشف یا ابداع کنیم که تأثیر بیشتری دارند.

بگذارید یک مثال برای شما بزنم. فرض کنید درست کردن یک شیرینی محلی را به خوبی آموخته‌اید، و چند بار آن را درست کرده‌اید. آیا همین کافی است؟ تجربه به من آموخته که این میزان یادگیری و عملکرد کافی نیست. نسبت مواد باید یادداشت شوند، چون ممکن است به مرور زمان فراموش شوند. همچنین برخی فوت و فن‌های مهم مانند این: فلان ماده را باید چه زمانی و  در چه حالتی به ترکیب شیرینی خود اضافه کنیم؟ برای همین بهتر است دانسته‌های مربوط به شیرینی‌پزی را جایی ثبت کنیم، و هر چند وقت یکبار مرور و به طور عملی اجرا کنیم.

شاید ما در مواردی بارها چنین فرایندی را انجام داده باشیم. اما این بیشتر در زمینه‌های حرفه‌ای و شغلی ممکن است اتفاق بیفتد. درحالی‌که بخش اعظم دانسته‌های ما غیرتخصصی است و ممکن است به طور مستقیم به شغل ما ارتباطی نداشته باشد، اما در زندگی ما بسیار کاربردی و مفید باشند. اما این کار یک فایده‌ی اصلی دارد: به‌طور مشخص موضوع «بکارگیری دانسته‌های خود» را یکبار بررسی می‌کنیم و می‌کوشیم روش‌ها و راهکارهای تازه‌ای برای بکارگیری بهتر آنها بیابیم. کاری که پیش از این به‌طور آگاهانه، مشخص و مسئولانه انجام نداده بودیم. پس بیایید این تمرین آخر را نیز با هم انجام دهیم:

برای بکارگیری هر دسته از دانسته‌های مفیدتان دست‌کم 5 راهکار تازه و بسیار خلاقانه پیدا کنید.

مقاله‌ی ما در همین نقطه با پایان می‌رسد. ما با یادآوری دانسته‌های خود، دسته‌بندی آنها، و ارزیابی نحوه‌ و میزان بکارگیری آنها به این نقطه رسیدیم که از چه راهکارهای مؤثرتری می‌توانیم برای بکارگیری دانسته‌هایمان استفاده کنیم؟ حالا ما راهکارهایی برای بکارگیری دانسته‌های خود پیدا یا اختراع کرده‌ایم که قابل آزمودن هستند.

ممکن است این راهکارها با راهکاری که از سوی یک کارشناس یا کتاب به ما داده می‌شود، تفاوت‌هایی داشته باشد. بیشتر راهکارهای کارشناسی آزموده و سنجش شده‌اند و پس از آن اعلام می‌شوند. این نقطه‌ی مثبت و مزیت آنهاست و از چنین منابعی بسیار می‌توان آموخت. اما این راهکارها کلّی و محدود هستند، و شاید در موارد و شرایط مختلف این خودِ افراد باشند که بتوانند ضمن کمک گرفتن از این منابع، با تفکّر و جستجوی خود راهکارهای مؤثری برای بکارگیری دانسته‌هایشان پیدا و به‌خصوص پیاده کنند. چون مهم‌ترین هدف این فرایند، دقیقاً همین است.

توسط | 2017-01-10T00:09:22+00:00 دسامبر 17th, 2016|تفکّر پرسشگر و خلّاق, مقالات|17s دیدگاه

درباره نویسنده:

17 دیدگاه

  1. خیرآبادی 11/03/2017 در 22:15 - پاسخ

    چه راهکارهای خوبی برای استفاده از دانسته ها ارائه کردید. با تشکر از شما.
    همیشه نگران این هستم که نکند دچار انباشت اطلاعات شوم و فقط در حال جمع آوری اطلاعات باشم. اما حالا می دانم چطور از دانسته هایم استفاده کنم.

    • پروین شیربیشه 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاس
      دقيقاً همين طور است! و به نظرم تنها راه جلوگيری از انباشت اطلاعات، جذب اطلاعات كاربردی و كاربردی كردن دانش است
      به اميد پيروزی در رسيدن به اين هدف

  2. با سلام و احترام
    اينكه از دانسته هايمان حفاظت كنيم و از آنها استفاده كنيم و بكار بگيريم موضوع مهمي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد و در اين مقاله بخوبي به راهكارهايي براي بكارگيري دانسته ها، پرداخته شده است.
    موفق و پاينده باشيد.

    • پروین شیربیشه 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

      درود و سپاس
      به اميد روزي كه دانسته‌هايمان را كاربرد‌ی و منتشر كنيم

  3. نغمه فاضل 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

    با سلام خدمت شما استاد گرامی
    با مقدمه بسیار خوبی ذهن مخاطب رو آماده کردید و مثال برای درک مطلب عالی بود و
    قسمت آخر، راهکارها بسیار مفید و کاربردی بود .
    متشکرم

    • پروین شیربیشه 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

      سلام دوست عزيز
      سپاس از توجه شما

  4. سلام عرض شد سرکار خانم شیربیشه ؛ ممنون بابت مقاله کاربردی شما ؛ من مقاله شما را مطالعه کردم و بنظرم مقاله خوبیه تا خودمون و یافته هایمان را محک بزنیم و دقیقا ببینیم اگر به کشوری یا مکانی جدید بریم چه چیزی برای ارائه داریم و آیا میتوانیم یافته هایمان را روی کاغذ بیاوریم . مسئله بعدی نوشتن دانسته های ماست که خیلی مهم است و همین مسئله در طول سالیان کارم به من کمک کرده تا با بازگشت به نوشته هایم بتوانم بخوبی مراحل تخصصی را بکارببندم . این موضوع کمتر در سازمانها به چشم میخورد و شایداگر فقط همین نکته یعنی نوشتن دانسته هایمان بر روی کاغذ را بدانیم بسیار زیاد از هزینه ها جلوگیری خواهد شد
    با تشکر از مقاله خوب شما

    • پروین شیربیشه 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

      با درود و سپاس خانم عليخاني گرامي
      خوشحالم كه به عنوان يك متخصص كه با اين مسئله برخورد داشته‌ايد؛ روي اين موضوع صحّه مي‌گذاريد.
      با آرزوي پيروزي در به كارگيزي دانسته‌ها

  5. احمد معین 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

    سلام وقت بخیر به استاد گرامی
    بابت مطالب فوق العاده ای که در سایت قرار میدهید بسیار سپاسگزارم
    و این مطالب بسیار کاربردی و مهم است و اجرای آنها و عمل کردن به آنها مهمتر
    باز هم ممنونم از مطالب شما

    • پروین شیربیشه 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

      درود و سپاس از توجه شما

  6. علی بهرام پور 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

    با تشکر از مقاله مفید و کاربردیتان استاد

    • پروین شیربیشه 11/04/2017 در 22:15 - پاسخ

      متشكرم
      شاد و تندرست باشيد

  7. علیرضا سیف 11/05/2017 در 22:15 - پاسخ

    با سلام خدمت استاد عزیز و گرامی

    ممنون از مقاله زیبا و کاربردیتان

    • پروین شیربیشه 11/05/2017 در 22:15 - پاسخ

      سپاس از شما مخاطب گرامي
      پيروز و نويسا باشيد

  8. محسن حسنی 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

    سلام ممنونم استاد گرامی به خاطر این مقاله. شاید من یک کاشف یا مخترع نشم ولی فکر میکنم با عمل به این مطالب بتونم برای تصمیم گیری هام از روش درست تری استفاده کنم.

    • پروین شیربیشه 11/07/2017 در 22:15 - پاسخ

      درود و سپاس
      پيروز و موفق باشيد

  9. علی 11/08/2017 در 22:15 - پاسخ

درج دیدگاه